SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ İZMİR TEPECİK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ
İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği Uzmanlık Eğitimi Programı
1. TANIM VE KAPSAM
İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji (İHKM) uzmanlığı; klinik uygulamalar ile laboratuvar süreçlerini eşgüdümlü olarak yöneten bütüncül bir tıp disiplinidir. Kliniğimizde verilen eğitim; infeksiyon hastalıklarının tanısı, tedavisi, takibi ve önlenmesi süreçlerini kapsar. Bu süreçte klinik örneklerin mikrobiyolojik açıdan değerlendirilmesi, ileri moleküler ve immünolojik testlerin seçimi ile sonuçların klinik tabloyla korelasyonu esas alınır. Tıpta uzmanlık eğitimi TUKMOS’da yer alan Çekirdek Eğitim Programı (ÇEP)’na uygun olarak yürütülmektedir.
2. EĞİTİM PROGRAMININ AMACI
Uzmanlık eğitimi programımızın temel amacı; ulusal çekirdek eğitim müfredatı çerçevesinde, uzmanlık öğrencilerine alana özgü temel ve ileri yetkinlikleri kazandırmaktır. Kliniğimiz, aşağıdaki özelliklere sahip uzman hekimler yetiştirmeyi amaçlar:
- İnfeksiyon hastalıklarının patogenezine hâkim ve doğru tanı koyabilen,
- Güncel tanı yöntemlerini ve standartlarını profesyonelce uygulayan,
- Konsültasyon hizmetlerinde diğer disiplinlere nitelikli tıbbi destek sunan,
- Toplumda ve hastanede infeksiyon kontrol süreçlerini stratejik olarak yöneten,
- Ülke kaynaklarını etkin kullanarak halk sağlığı sorunlarına çözüm üreten,
- Meslek etiğine bağlı ve kanıta dayalı tıp ilkelerini benimsemiş iyi uygulayıcılar.
3. ÖĞRENİM HEDEFLERİ
Tepecik EAH İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji eğitimi sonunda uzmanlık öğrencilerimizin şu hedeflere ulaşması beklenir:
- Entegre Klinik Yönetimi: İnfeksiyon hastalıklarının tanı, tedavi ve önlenmesinde klinik ve laboratuvar verilerini en verimli şekilde birleştiren bilimsel bir yaklaşım geliştirmek.
- Laboratuvar Yetkinliği: Tanı ve tedavi süreçlerinde gerekli olan laboratuvar teknikleri hakkında temel yetkinlikler düzeyinde bilgi sahibi olmak ve uygulama becerisi kazanmak.
- Antimikrobiyal Yönetim: Antimikrobiyal direnç kalıplarını yakından izleyerek hem kendi hastalarına hem de konsültasyon verilen diğer branşlara doğru antibiyotik kullanımı konusunda rehberlik etmek.
- İnfeksiyon Kontrolü ve İş Birliği: Hastane ve toplum kaynaklı infeksiyonların önlenmesinde etkin rol almak; bu süreçte diğer disiplinlerle multidisipliner iş birliğini geliştirmek. EKK faaliyetlerinin yürütülmesinde etkin rol almak.
- Epidemiyolojik Analiz: İnfeksiyon etkenlerine yönelik yerel ve genel verileri toplama, analiz etme ve değerlendirme becerisini kazanmak.
- Akademik Gelişim ve Araştırma: Bilimsel projelerde yer almak, kaynakları eleştirel gözle değerlendirmek ve araştırmalar için gerekli temel biyoistatistik bilgilerine sahip olmak. Bilimsel çalışmaların; etik kurul başvurusu, yöntem belirleme, veri toplama ve analizi, literatür tarama, makale yazımı, makale çevirisi gibi tüm süreçlerine hâkim olmak.
- Sürekli Mesleki Gelişim: Literatür tarama, bilimsel toplantı katılımı ve çalışma sunumlarını mesleki bir tutum haline getirerek güncel tıbbi gelişmeleri takip etmek.
- Etik ve İletişim: Hekim ve hasta haklarını gözeten, etik değerlere bağlı ve insan ilişkilerinde yüksek iletişim becerisine sahip bir profesyonel kimlik kazanmak.
UZMANLIK EĞİTİMİ YETKİNLİK ÇERÇEVESİ
Uzmanlık öğrencilerimizin eğitim süreleri boyunca edinmeleri gereken tüm klinik ve uygulama yetkinlikleri aşağıda sunulmuştur. Bu yetkinlikler; tanı, tedavi, koruma ve laboratuvar süreçlerini kapsayan bütüncül bir yapıda yapılandırılmıştır.
KLİNİK VE UYGULAMALI YETKİNLİKLER TABLOSU (TUKMOS’TAN UYARLANMIŞTIR.)
YETKİNLİK KONUSU / HASTALIK GRUBU | YETKİNLİK ALANLARI |
Viral Hepatitler | Akut Viral Hepatit, Kronik Viral Hepatit |
Solunum Yolu İnfeksiyonları | Viral Solunum Yolu İnfeksiyonları, Bakteriyel Tonsillofaranjitler, Pnömoni |
Tüberküloz | Akciğer Tüberkülozu, Akciğer Dışı Tüberküloz |
Üriner Sistem İnfeksiyonları | Sistit, Pyelonefrit |
Genital Sistem İnfeksiyonları | Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar, Pelvik İnflamatuar Hastalıklar |
Gastrointestinal Sistem İnfeksiyonları | Nonİnfeksiyöz İshaller, Antibiyotik İlişkili İshaller, İnfeksiyöz İshaller |
Sepsis Sendromu | Sepsis Yönetimi ve Takibi |
Kardiyovasküler Sistem İnfeksiyonları | Damariçi Kateter İnfeksiyonları, Endokardit |
Santral Sinir Sistemi İnfeksiyonları | Menenjit, Ensefalit, Meningoensefalit, Beyin Apsesi |
Deri ve Yumuşak Doku İnfeksiyonları | Erizipel, Selülit, Nekrotizan Deri Yumuşak Doku İnfeksiyonları, Lenfadenit ve Lenfanjit, Diyabetik Ayak, Bası Yarası İlişkili İnfeksiyonlar |
Kemik ve Eklem İnfeksiyonları | Septik Artrit, Osteomyelit, Protez İnfeksiyonu |
Ateş ve Döküntülü Hastalıklar | Peteşi-Purpura ile Seyreden İnfeksiyonlar, Makulo-Papüler Döküntülü İnfeksiyonlar, Nodüler, Diffüz Eritem ve Vezikülobülloz Lezyonlu İnfeksiyonlar |
Tanısı Güç Durumlar | Nedeni Bilinmeyen Ateş (NBA) |
Özel Konak İnfeksiyonları | HIV ve İlişkili İnfeksiyonlar, Nötropenik Ateş, Diğer Bağışıklığı Baskılanmış Hastalarda Gelişen İnfeksiyonlar |
Zoonozlar ve Seyahat İnfeksiyonları | Hayvan ve Ürünleri ile Temasla Gelişen Zoonozlar, Seyahat İnfeksiyonları |
Hastane İnfeksiyonları | Hastane İnfeksiyonları Yönetimi ve Kontrolü |
Gebelik ve İnfeksiyonlar | Gebelikte Reaktivasyon Gösteren İnfeksiyonlar, Gebelikte Sık Görülen İnfeksiyonlar, Kongenital ve Perinatal İnfeksiyonlar, Gebelikte Antimikrobiyal Kullanımı ve Aşılama |
Girişimsel Tanı ve Tedavi | Lomber Ponksiyon, Derin Doku Aspirasyonu, Karaciğer Biyopsisi, Parasentez, Eklem Sıvısı Örneği Alma, Kemik İliği Aspirasyonu |
Profilaksi ve Bağışıklama | Kemoprofilaksi, İmmünprofilaksi Uygulamaları |
Yönetimsel ve Epidemiyolojik | Antimikrobiyal Yönetimi ve Kontrolü, Salgın Analizi ve Yönetimi, Dezenfeksiyon, Antisepsi ve Sterilizasyon Süreçlerinin Yönetimi |
Laboratuvar Yönetimi | Laboratuvar Kurulumu, Organizasyonu ve Atık Yönetimi |
Mikroskopik ve Kültür Teknikleri | Taze, Boyasız ve Boyalı Preparat Hazırlama/İnceleme, Kan, Dışkı ve Dokuda Parazitolojik İnceleme, Kan Kültürü (Manuel/Otomatize), Katı ve Sıvı Besiyerlerine Ekim, Tüberküloz Kültürü, Boğaz ve İdrar Kültürü, Kalitatif/Kantitatif Bakteriyolojik Kültürler |
Tanımlama ve Duyarlılık | İzolat Tanımlama (Klasik ve Otomatize Sistemler), Antibiyotik Duyarlılık Testleri (Disk Difüzyon, MİK Testleri) |
Seroloji ve İmmünoloji | Lam ve Tüp Agglutinasyon Testleri, Nefelometrik Testler, IFA ve ELISA Testleri |
Uygulama Esasları Notu:
İnfeksiyon Hastalıkları Kliniği servisi içinde, asistan hekimlerin klinik pratikleri ile eş zamanlı olarak mikrobiyolojik tanı süreçlerine dahil olabilmeleri amacıyla yapılandırılmış bir klinik içi tanı laboratuvarı bulunmaktadır. Bu laboratuvar ünitesi, hastaların tanı ve tedavi süreçlerini hızlandırmak ve asistan eğitim müfredatında yer alan laboratuvar yetkinliklerinin bizzat uygulanmasını sağlamak amacıyla servis uzmanı eşliğinde aktif olarak kullanılmaktadır. Laboratuvar bünyesinde gerçekleştirilen temel tetkik ve uygulamalar şunlardır:
- Mikroskopik Değerlendirmeler: Klinik örneklerin (BOS, idrar, pürülan materyaller vb.) Gram boyama ve diğer özel boyama teknikleri ile incelenmesi,
- Direkt Bakı: Parazitolojik ve fungal etkenlerin tespiti için boyasız direkt mikroskopik incelemeler,
- Örnek Hazırlama: Santrifüj ve benzeri yöntemlerle klinik materyallerin işlenmesi ve analize hazır hale getirilmesi,
- Serolojik Tetkikler: Hızlı tanı kitleri ve temel düzey serolojik testlerin (agglütinasyon vb.) uygulanması ve yorumlanması.
Uzmanlık Eğitimi Rotasyon Planı ve Yetkinlik Hedefleri
Kliniğimizde tıpta uzmanlık eğitimi alan asistan doktorların, eğitim müfredatları uyarınca tamamlamaları gereken dış rotasyon süreleri ve bu rotasyonlar süresince kazanmaları hedeflenen klinik/girişimsel yetkinlik düzeyleri aşağıda detaylandırılmıştır.
1. ROTASYON SÜRE VE DAĞILIM ÇİZELGESİ
Rotasyon Dalı | Süre |
İç Hastalıkları | 6 Ay |
Göğüs Hastalıkları | 1 Ay |
Radyoloji | 2 Ay |
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları | 1 Ay |
Yoğun Bakım | 2 Ay |
İç hastalıkları, Radyoloji, Yoğum Bakım, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları rotasyonları hastanemiz (S.B.Ü. İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi) bünyesinde yapılmaktadır. Göğüs Hastalıkları rotasyonu ise İzmir Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi bünyesinde gerçekleştirilmektedir. Asistan doktorlarımızın dış rotasyon süreçleri, eğitim sorumlusu bilgisi dahilinde ilgili hastane ile koordine edilmekte ve Tıpta Uzmanlık Kurulu (TUK) müfredatına uygun olarak takibi sağlanmaktadır.
Tıbbi Mikrobiyoloji alanındaki temel bilgi ve becerilerin kazandırılması amacıyla hastanemiz Tıbbi Mikrobiyoloji bölümünde ilgili uzman gözetiminde, asistanlarımıza bakteriyoloji, parazitoloji, serolojik testler, moleküler testler alanında temel eğitimler verilmektedir. Ayrıca Suat Seren Göğüs Hastanesi Tüberküloz biriminde ilgili hastanenin uzmanları gözetiminde bilgi ve becerilerini arttırması sağlanmaktadır. Ayrıca servisimizde bulunan klinik içi tanı laboratuarında direkt mikroskopik bakı, kültür ekimi, gram boyama ve giemsa boyama, basit serolojik testler yapılmaktadır.
Temel hedeflerin yanında uzmanlık öğrencilerinin kıdemlerine uygun olarak EKK faaliyetlerine katılımları sağlanmakta, ayrıca Kan Transfüzyonu Merkezi’nde bilgi ve görgülerini arttırması amaçlanmaktadır.
Tüm rotasyon ve rotasyon dışı eğitimler TUKMOS yetkinlik hedeflerini sağlamaya yönelik kliniğimizin eğitim sorumlusu bilgisi dahilinde ve gözetimi altında yapılmaktadır.
ROTASYON YETKİNLİK HEDEFLERİ (TUKMOS’TAN UYARLANMIŞTIR.)
1. İÇ HASTALIKLARI ROTASYONU
YETKİNLİK HEDEFLERİ |
Akut Böbrek Yetmezlikli Hastaya Yaklaşım |
Anemik Hastaya Yaklaşım |
Hematolojik Malignensili Hasta |
Ateş ve Hematolojik Hastalıklar |
Ateş ve Romatolojik Hastalıklar |
Kronik Böbrek Yetmezlikli Hastaya Yaklaşım |
Sıvı ve Elektrolit Replasmanı |
GİS Kanamalı Hastaya Yaklaşım |
Siroz ve Komplikasyonlarına Yaklaşım |
Diyaliz Hastasına Yaklaşım |
Nazogastrik Tüp ve Beslenme Tüpü Yerleştirme |
Kemik İliği Aspirasyon ve Biyopsisi |
İnsülin Kullanımı ve Glisemi Regülasyonu |
Periferik Yaymanın Hematolojik İncelemesi |
2. GÖĞÜS HASTALIKLARI ROTASYONU
YETKİNLİK HEDEFLERİ |
Akut Respiratuar Distress Sendromu (ARDS) |
Akciğer Tüberkülozu |
İnfeksiyon Dışı Akciğer İnfiltratları |
KOAH Alevlenmeleri |
Torasentez |
Oksijen Tedavisi |
Bronkodilatör Tedavi |
3. RADYOLOJİ ROTASYONU
YETKİNLİK HEDEFLERİ |
Hastalıklara Göre Radyolojik Yöntemler |
Akciğer Grafisi Değerlendirmesi |
Akciğer Tomografisi ve HRCT |
Kranial MR ve Kranial Tomografi |
Vertebra ve Sakroiliak MR ve Tomografi |
Batın Tomografisi |
4. ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ROTASYONU
YETKİNLİK HEDEFLERİ |
Çocuklarda Aşılama |
Çocuk Kronik Hasta İzlemi |
Çocukta İnfeksiyonlu Hastaya Yaklaşım |
Çocuk Akılcı Antibiyotik Kullanımı |
Çocukta İnfeksiyona Yönelik Akılcı Laboratuvar Kullanımı |
5. YOĞUN BAKIM ROTASYONU
YETKİNLİK HEDEFLERİ |
Kritik Hastanın Yoğun Bakım Kabulü Monitorizasyonu ve Takibi |
Dolaşım Yetmezliği, Şok (Anafilaktik, Kardiyojenik, Hipovolemik, Septik) |
Zor Havayolu ve Zor Ventilasyon |
Yoğun Bakımda Pulmoner Komplikasyonlar ve Tromboemboli Yönetimi |
Akut Respiratuar Distress Sendromu (ARDS) |
Yoğun Bakım Hastasında Ateşe Yaklaşım |
Yoğun Bakım Hastasında Beslenme Tedavisi |
Bilinç Değişikliği Olan Hastaya Yaklaşım ve Deliryum |
Yoğun Bakım İnfeksiyonları ve Sepsis |
Abdominal Basınç Artışı, Abdominal Kompartman Sendromu |
Yoğun Bakım Hastasında Koagülasyon Bozuklukları |
Sıvı - Elektrolit ve Asit - Baz Bozuklukları |
Travmalı Hastaya Yaklaşım |
Yoğun Bakım Hastasında Kateter İlişkili İnfeksiyonlar |
Solid Organ Nakli Sonrası Komplikasyonlar |
Beyin Ölümü |
Potansiyel Organ Dönörü Bakımı |
ETİK VE SORUMLULUKLAR
Kliniğimizde uzmanlık eğitimi, Tıpta Uzmanlık Kurulu (TUK) tarafından belirlenen İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Çekirdek Müfredatı doğrultusunda yürütülmekte olup, uzmanlık öğrencileri, eğitimlerinin başlangıcından itibaren ve eğitim süreci boyunca, uzmanlık unvanını aldıklarında üstlenecekleri tıbbi, etik, idari ve hukuki sorumluluklar konusunda bilgilendirilmektedir.
Asistan hekimlerin servis, poliklinik, konsültasyon ve nöbetler de verdiği sağlık hizmetleri idari sorumlu ve eğitim sorumlusu tarafından belirlenen eğitim görevlileri ve uzmanlar gözetiminde birlikte yürütülür.
Hizmet Sunucusu (Tıbbi Yetkinlik)
Uzmanlık öğrencilerine, uzman hekim olarak:
- Tanı koyma, ayırıcı tanı yapma ve tedavi planlama,
- Antimikrobiyal yönetim ve infeksiyon kontrol uygulamalarını yürütme,
- Konsültasyon yapma ve multidisipliner ekip içinde liderlik üstlenme,
- Salgın yönetimi ve toplum sağlığı sorumluluklarını yerine getirme
konularında aktif katılım sağlanmakta, mesleki karar verme becerileri geliştirilmektedir.
Profesyonellik ve Etik Yetkinlik
Uzmanlık öğrencileri;
- Tıbbi etik ilkeler (yararlılık, zarar vermeme),
- Hasta hakları ve aydınlatılmış onam,
- Mesleki sınırlar ve profesyonel davranış,
- Mahremiyet ve veri güvenliği,
- Hekimin hukuki sorumlulukları ve malpraktis kavramı
konularında eğitim toplantıları, vaka tartışmaları (mortalite toplantıları) ve seminerler aracılığıyla bilgilendirilmektedir.
İletişim ve Ekip Çalışması
Uzmanlık sonrası dönemde üstlenecekleri ekip koordinasyonu ve danışmanlık rollerine hazırlık amacıyla:
- Hasta ve hasta yakını ile etkili iletişim,
- Kriz ve zor hasta yönetimi,
- Sağlık ekibi ile iş birliği ve liderlik
becerileri klinik süreçler içerisinde kazandırılmaktadır.
Yönetici ve Sistem Temelli Uygulamalar
Uzman hekimin sağlık sistemi içindeki rolü çerçevesinde;
- Klinik işleyiş ve sorumluluk paylaşımı,
- Kayıt tutma ve hukuki yükümlülükler,
- İnfeksiyon kontrol komiteleri ve hastane organizasyon yapısı
hakkında bilgilendirme yapılmaktadır.
Bilimsel Yetkinlik
Uzmanlık öğrencileri;
- Kanıta dayalı tıp uygulamaları,
- Bilimsel araştırma planlama ve yürütme,
- Literatür değerlendirme ve akademik sorumluluklar
konularında eğitilmekte ve uzman hekim olarak yaşam boyu öğrenme sorumluluğu konusunda bilinçlendirilmektedir.
Kliniğimizde uzmanlık öğrencileri, yalnızca klinik bilgi ve beceri yönünden değil; aynı zamanda etik, hukuki ve yönetsel sorumluluklarının bilincinde, TUKMOS yetkinlik alanlarıyla uyumlu şekilde donatılmış uzman hekimler olarak yetiştirilmektedir. Eğitim süreci düzenli olarak gözden geçirilmekte ve ulusal mevzuat ile akreditasyon standartlarına uygun biçimde güncellenmektedir.
TIPTA UZMANLIK EĞİTİMİNDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME YÖNETİMİ
Tıpta uzmanlık eğitiminde, eğitimin her bir yılı tamamlandığında çoktan seçmeli yazılı sınav yapılır. Soruların kıdeme göre düzeylendirilerek değerlendirilmesi, başarı notunun hesaplanması, evrakların uzmanlık öğrencisinin dosyasında muhafazası, eğitim karnesine işlenmesi eğitim sorumlusu tarafından gerçekleştirilir.
Her asistanın uzmanlık eğitimi boyunca en az beş bilimsel çalışmada görev alması ve en az bir ulusal/uluslararası kongreye katılması istenmekte ve teşvik edilmektedir.